Φωτεινή Τσαλίκογλου

Βάρβαρο είναι…

Posted on Updated on

Βάρβαρο είναι…να μην συλλογίζεασαι την βρβαρότητα.

Βάρβαρο είναι το αγαθό της «ζωής» να ταπεινώνεται και να κακοποιείται.

Βάρβαρο είναι να μάχεσαι για το αυτονόητο.

Βάρβαρη είναι η πρωτόγνωρη αίσθηση των νέων σήμερα ότι αυτοί ότι αυτοί θα ζήσουν χειρότερα απο τους γονείς τους.Βάρβαρο είναι να φαντασιώνεται σαν ένα χτισμένο παράθυρο.

Βάρβαρο είναι να ευτελίζεσαι προκειμένου να βρείς μια δουλειά. Να χρειάζεσται να συμφιλιωθείς με όλα όσα υποχρεώθηκες(εις μάτην) να κάνεις προκειμένου να επιβιώσεις.

Βάρβαρο είναι αυτό που βλέπεις στον καθρέφτη. Το είδωλό σου που δεν μοιάζει σε τίποτα με αυτό που κάποτε είχες ονειρευτεί.

Βάρβαρη είναι η δολοφονία των ονείρων. Βάρβαρη είναι η αίσθηση του εαυτού ως » πεταμένου εκεί».

Βάρβαρο είναι ένα κοινωνικό σύστημα που κάνει τα πάντα για να σε βγάλει στην » απ’έξω» και μετά σε λοιδορεί, σε οικτίρει η σου προτείνει «φάρμακα», για να «γιατρέψει» την οδύνει που το ίδιο γεννά.

Βάρβαρο είναι η λέξη «αξιοπρέπεια» να σηματοδοτεί «πολυτέλεια» η «πλεονασμό».

Βάρβαρο είναι το νόμιμο να είναι και ηθικό. Βάρβαρο είναι μετά βίας να τα φέρνεις βόλτα και να παρακολουθείς γύρω σου την κουλτούρα της αρπαχτής να επιμένει μαζί με τον ξέφρενο χορό των εκατομμυρίων. Βάρβαρη είναι η συνεχής υπενθύμιση του πολιτικού χρήματος. Βάρβαρο είναι το καθεστώς της ιδιότυπης ασυλίας που απολαμβάνουν οι πολιτικοί.

Βάρβαρο είναι να μην μπορείς να μεγαλώσεις τα παιδιά σου με τις αξίες σου γιατί τρέμεις μήπως κι έτσι αποτύγχουν στην ζωή τους. Βάρβαρη είναι η έννοια της επιτυχίας έτσι όπως σήμερα λογαριάζεται.

Βάρβαρη είναι η υφαρπαγή της παιδικής ηλικίας, η απουσία ελεύθερου χρόνου, η αποσύνδεση της μάθησης από την χαρά και την έμπνευση.

Βάρβαρη είναι η κατά συρροή κακοποίηση των γερόντων οι οποίοι στας δυσμάς του βίου καλουνται να ζήσουν, δηλαδή να πεθάνουν, με συντάξεις πείνας. Βάρβαρη είναι η καλλιέργεια και η αξιοποίηση της ανασφάλειας γαι τη δημιουργία υποταγμένων στο φόβο υπηκόων.

Βάρβαρο είναι να είσαι ξένος σε μια ξένη, αφιλόξενη χώρα και να προσπαθείς να πείσεις ότι δεν είσαι εχθρός. Βάρβαρός είναι ο μηχανισμός κατασκεύης αποδιοπομπαίων τράγων, η αναγόρευση φανταστικών εχθρών προκειμένου να εστιαστούν επάνω του τα δεινά της δικής σου ζωής.

Βάρβαρη είναι η κοινωνία του θεάματος, που πασχίζει (άκοπα) να σε πείσει πως αυτό το οποίο βλέπεις στη μικρή οθόνη αξίζει να το βλέπεις, και πως αυτή η νάρκωση είναι επιθυμητή. Η βία και ο πόλεμος είναι ένα καθημερινό Θέαμα. Μια μορφή ψυχαγωγίας.

Βάρβαρη είναι η θυσία των ανθρωπίνων σχέσεων υπό το βάρος των υποχρεώσεων και των ευθυνών. Η θυσία
της σκέψης και της δημιουργικότητας στη διεκπεραίωση της κάθε μέρας. «Να πράττω. Να μην σκέφτομαι. Αλλιώς πάω χαμένος» Η σκέψη, ένα εμπόδιο.

Βάρβαρο είναι να εξωθείσαι στην αναζήτηση αυτοκαταστροφικών περισπασμών προκειμένου να τα βγάλεις πέρα. Βάρβαρη είναι η αύξηση των λύσεων απελπισίας που προβάλλουν στον ορίζοντα: αυτοκτονίες, καταθλίψεις,τρέλα, παράνοια, αλκοόλ, ναρκωτικά.

Βάρβαρο είναι η αμεριμνησία να είναι μόνο προνόμιο των νεογέννητων.

Βάρβαρο είναι να θυσιάζεται η μητρότητα.» Θέλω να κάνω παιδιά, όμως πως να τα μεγαλώσω;»

Βάρβαρο είναι το στοίχημα της ψυχικής υγείας, η ικανότητα του αγαπάν και του εγάζεσθαι να ανάγεται σε μακρινό όνειρο. Βάρβαρο είναι η ζωντάνια του οργισμένου θυμού σου να μεταμορφώνεται σε νεκρωμένη απάθεια ή σε ήπια και παθητική απόγνωση.

Βάρβαρο είναι κάθε πρωί να καταπίνεις ένα παχουλό βατράχι για να συνηθίσεις την αηδία της μέρας που σε περιμένει.

Βάρβαρη είναι η αδυναμία εξεύρεσης και υπεράσπισης ενός άλλου μοντέλου ατομικής ύπαρξης και συλλογικής συνύπαρξης.

Βάρβαρο είναι να λογαριάζεται ως λαικισμός η επίκληση στη βαρβαρότητα.

από το βιβλίο της Φωτεινής Τσαλίκογλου «ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΗΝ ΕΚΠΛΗΞΗ» 34 σχόλια για την κρίση και ένα υστερόγραφο απο τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Οι παγίδες της συναίνεσης

Posted on Updated on

vive la crise-solutionΣυναίνεση σημαίνει οτι καλείσαι να πείς ναι σε μια χειρότερη εκδοχή ζωής. Ποίοι είναι οι όροι για να μπορέσει να λειτουργήσει μια τέτοια, εκ πρώτης όψεως αντιφατική και παράδοξη συνθήκη;Ποιοι είναι οι περί συναινέσεως λόγοι που αρθρώνονται ;
Ένας πρώτος κυρίαρχος λόγος:»Δεν γίνεται αλλιώς».Το σύνδρομο «TINA»(«There Is No Alternative»),όμως, απο τη φύση του παγιδευτικό και ασύμφορο, αποτελεί ταυτόχρονα το πιο ισχυρό(ως επιβολή μέτρων), αλλά και το πιο ανίσχυρο(ως αποδοχή μέτρων) επιχείρημα.Ενδέχεται όχι μόνο μα μην λύνει, αλλά και να επιτείνει το αδιέξοδο.Πως να στραφείς εναντίον του εαυτού σου μόνο και μόνο επειδή «δεν γίνεται αλλιώς»; HΗ αίσθηση και μόνο οτι όλοι οι δρόμοι δεν είναι κλειστοί έχει μια ιαματική λειτουργία για τον ψυχισμό.
Στο έργο του Μπέργκμαν Οι μαριονέτες η τελευταία ζοφερή σκηνή έχει αποτυπωθεί στο μυαλό μου. Ο παγιδευμένος ψυχικά πρωταγωνιστής για να δηλώσει τη συντριβή του επαναλαμβάνει μονότονα:Αlle Wege sind verschlossen.Όλοι οι δρόμοι είναι κλεισμένοι
Δεν υπάρχει προοπτική ελπίδας.
Ωστόσο ένας ακόμα πιο ύπουλος μηχανισμός παραμονεύει. «Δέξου τα μέτρα γιατί φταις». Χαρακτηριστικός ο διάλογος δυο Ελλήνων αναλυτών, σε ξένο τηλεοπτικό κανάλι, που σχολιάζουν, προκαλώντας(τι ειρωνεία!) τη μηνιν του ξένου δημοσιογράφου, την ελληνική κατάσταση ως εξής:Τα μέτρα είναι αποδεκτά από την μεγάλη πλειονότητα του λαού . Δεν γίνεται αλλιώς. Φταίνε οι Έλληνες, που είναι φοροφυγάδες, τεμπέληδες, καλοπερασάκηδες, δαιμονοποιούν τις ιδιωτικοποιήσεις(sic), τα περιμένουν όλα απο το κράτος.
Πόσο άστοχη και επικίνδυνη δεν είναι μια τέτοια ενοχοποιητική υπέρ-ευθυνοποίηση του μέσου πολίτη;Δεν λες δηλαδή «τέτοιος πουείσαι, τέτοιος που μια ζωή ήσουν , κάτσε τώρα να τα φας».Στο νου έρχεται ένα όχι και τόσο αισθητικό γκράφιτι:»Φάτε τα σκατά σας, κερνάει το κράτος».
Δεν φτάνει που καλείσαι να ζήσεις χειρότερα(για ορισμένους αυτό θα ισοδυναμεί πολύ απλά με τη ζωή),αλλά θα πρέπει ταυτόχρονα να αντιπαρατίθεσαι συνεχώς και με μια απαξιωτική εικόνα του εαυτού σου.
Η γνωστή ρήση «Όπως έστρωσες θα κοιμηθείς» μετασχηματίζεται σε ¨ Έτσι που έστρωσες μην φωνάζεις, δεν σε παίρνει, τι τη θες την φωνή, κάτσε ήσυχος να κοιμηθείς».Ένας τέτοιος ύπνος, όμως, θα μοιάζει με γενικη δοκιμή θανάτου. Για να θυμηθούμε τον Σολωμό και τη Γυναίκα της Ζάκυνθος,που ετοιμαζότουνα να φωνάξει δυνατά για να δείξει πως δεν απέθανε.
Το τελευταίο που ίσως σήμερα χρειάζεται η χώρα μας είναι η υπόθαλψη, «έστω συμβολικά», πεθαμένων ανθρώπων.»Πάρε αυτό το χάπι. Θα σε βοηθήσει να μην φωνάζεις. Αφαιρεί την ζωή. Είσαι καλύτερα χωρίς αυτήν» Το άιτημα της δικαιοσύνης δεν εξασφαλίζεται μέσα από ασύμφορες και καταχρηστικά γενικεύτικες ενοχοποιήσεις.
Σε όλη τη διάρκεια της ζωής σου, από μικρό παιδί μέχρι βαθέος γήρατος, όταν παραιτείσαι(ποτέ με τη θέλησή σου) από το αγαθό, ο πιο αποτελεσματικός , χωρίς τραύματα και παρατεταμένες αποστερήσεις τρόπος είναι να πειστείς ότι ο λόγος της στέρησης είναι θεμιτός και οτι εν πάση περιπτώσει το οδυνηρό είναι προσωρινό-θα υπάρξει μια επόμενη διορθωτική στιγμή.Δεν γίνεται να μην υπάρχει στον ορίζοντα η υπόσχεση(όχι σαν κοροϊδία, αλλά σαν υπεύθυνη προοοπτική) μιας επόμενης στιγμής. Καθώς και η αίσθηση ότι οι επιβάλλοντες τα μέτρα δεν στέκονται ψυχρά και τεχνοκρατικά-εξ αποστάσεως- απέναντί σου.Μαζί σου είναι και συμπάσχουν. Δεν είσαι ένοχος γι’ αυτό που υφίστασαι. Η ενοχή οδηγεί είτε στην οργισμένη και βίαιη επιλογή ζωής είτε στην καταθλιμμένη ζωή.Και τα δύο επιζήμια.Ίσως το δεύτερο λίγο περισσότερο από το πρώτο.
Άγονες οι ενοχοποιητικές τεχνικές που ανθούν υποβοηθούμενες από τεχνικές εκφοβισμού.(Κάνε τώρα αυτό γιατί υπάρχουν και χειρότερα).
Εκείνος που κοινωνικοποιήθηκε στον ωχαδερφισμό, ο μικρομεσαίος που την έβγαζε»καθαρή»(τρόπος του λέγειν καθαρή),γλιτώνοντας ότι μπορούσε από την εφορία, ο εργαζόμενος στο δημόσιο, που πήγαινε να λουφάρει ξεκλέβοντας δύο τρεις ώρες από τη δουλειά του, η ακόμη και αραχτός , δεν μπαίνουν στην ίδια ζυγαριά με όσους κατά συρροήν, έντεχνα, επιτήδεια και επαγγελματικά τόσα χρόνια εμπορεύτηκαν και ανηλεώς λεηλάτησαν αυτόν τον τόπο.
Οι κατεξοχήν ένοχοι, περιφρουρημένοι από την κουλτούρα της ατιμωρησίας, μπορεί να μην πληρώσουν ποτέ(εκεί πάει το πράγμα).Ας μη μετατίθεται, όμως, το βάρος της εγκληματικής διαχρονικής τους σταδιοδρομίας στους ώμους ευάλωτων ευπαθών κοινωνικά ομάδων. Είναι ηθικά και αισθητικά ανεπίτρεπτο. Υπονομευτικό της ελπίδας για την επόμενη μέρα.

από το βιβλίο της Φωτεινής Τσαλίκογλου «ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΗΝ ΕΚΠΛΗΞΗ» 34 σχόλια για την κρίση και ένα υστερόγραφο
εκδόσεις Καστανιώτη

η φωτογραφία είναι του marado , στο Βερολίνο την Άνοιξη του 2009

…Ιδού το ξεχασμένο σήμερα ελληνικό μάθημα…

Posted on

Υστερόγραφο
Ένας Ελληνικός Μύθος,η Ψυχή και ο Έρως

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε μια πριγκιποπούλα, που όμως δεν είχε σύντροφο.Τη λέγανε Ψυχή.
Ο πατέρας της αναζήτησε τη συμβουλή του Απόλλωνα κι εκείνος είπε:»Με ρούχα πένθους η κόρη σου θα σταθεί στην κορυφή ενός ψηλού βουνού κι από εκεί σαν νύφη ένα φτερωτό φίδι θα έλθει να την πάρει». Με οδύνη συμφώνησαν , κι όλη νύχτα στο κρύο και στον τρόμο η Ψυχή περίμενε και το πρωί βρίσκεται σε ένα λαμπρό παλάτι. Είναι η βασίλισσα του παλατιού. Κάθε νύχτα ένας αόρατος σύζυγος την επισκέπτεται και της κάνει έρωτα. Σαν δείγμα εμπιστοσύνης της ζητάει να μην τον κοιτάξει ποτέ. Μέσα στο σκοτάδι μόνο να συναντιούνται. Κάποια νύχτα, όμως, δεν αντέχει άλλο και φοβούμενη ότι ο εραστής της είναι το φτερωτό φίδι, η Ψυχή παραβιάζει την υπόσχεσή της και ανάβει το φως. Σαστισμένη βλέπει στο κρεβάτι της ένα πανέμορφο νέο. Είναι ο Έρως. Το φως τον ξυπνάει και χάνεται. Σε απόγνωση, η Ψυχή ζητάει τη βοήθεια της μητέρας του, της Αφροδίτης. Εκείνη, όμως, που φθονεί την ομορφιά της, την υποβάλλει σε σκληρές δοκιμασίες, ελπίζοντας ότι δεν θα αντέξει. Η Ψυχή, όμως,αντέχει και η Αφροδίτη της δίνει ένα μαγικό ποτό που τη βυθίζει σε βαθύ ύπνο. Ο Έρως, ωστόσο, που δεν αντέχει μακριά της,την αναζητεί και με ένα βέλος από το τόξο του την ξυπνάει. Έπειτα πηγαίνει στον Δία και τον ικετεύει να κάνει την Ψυχή και τον γάμο τους αθάνατους.Μέχρι σήμερα η Ψυχή και ο Έρως δεν έχουν χωριστεί.
vive la crise-solutionΤι σημαίνει ο μύθος; Ότι χρείαζεται να είσαι ευάλωτος για να αγαπηθείς; Ότι η ενότητα των πραγμάτων προκύπτει από τον προηγούμενο χωρισμό τους;Ότι το μυαλό πρέπει να περιπλανηθεί στο σκοτάδι προτού κατακτήσει τη γνώση; Ότι το »αντικειμενικό»φως της γνώσης μπορεί να σκοτώσει τη σχέση ανάμεσα σε αυτό που αναζητεί τη γνώση και στο αντικείμενο της γνώσης ή της επιθυμίας; Ότι άγχη για τα φίδια και τα βέλη κατακλύζουν τις νεαρές παρθένες προς μεγάλη αγαλλίαση του Φρόυντ; Ότι το να αγγίζεις είναι το ίδιο σημαντικό με το να βλέπεις; Ότι το μυαλό μπορεί να μεταμορφώσει τέρατα σε εραστές;
Κι ένα σωρό άλλα πράγματα μπορείς να σκεφτείς. Δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι 2.500 χρόνια πριν οι Έλληνες μας έφεραν σε επαφή με την πολλαπλότητα της ερμηνείας. Η μια και μόνον αλήθεια σκοτώνει την αλήθεια. Πολυκεντρισμός, πολλαπλότητα. Ετεραρχία στην θέση της ιεραρχίας. Ιδού το ξεχασμένο σήμερα ελληνικό μάθημα.

Σε μια εποχή που ο πλανήτης μας καταστρέφεται από ηγέτες, κατόχους μοναδικών αληθειών, και αφελέστατα θεωρείται ότι η πολιτική εξαντλείται σε ασκήσεις ορθολογισμού και λογιστικής. Πρέπει να είσαι «αλλιώς» δυνατός για να αντέξεις την πολλαπλότητα των πραγμάτων. Μια κουλτούρα αδυναμίας, όμως, ξένη στους τότε Έλληνες, κρύβεται σήμερα πίσω από ένα προσωπείο δύναμης.

Ο ελληνικός μύθος αναδεικνύει τρόπους ατομικής ύπαρξης και συνύπαρξης. Αφηγείται μια ξεχωριστή ιστορία, που θα άξιζε ειδικά σήμερα να συλλογιστούμε. Μας μιλάει για την δύναμη της απώλειας, για την επινόηση και την μεταμόρφωση της οδύνης, για τη σημασία της υπέρβασης της μονοσήμαντης σκέψης, για την πολλαπλότητα του είναι, το διττό των πραγμάτων και την αποδοχή της εγγενούς αμφισημίας τους.
Σήμερα που η χώρα μας κλυδωνίζεται από μια οδυνηρή κρίση όχι μόνο της οικονομίας, αλλά και του σκέπτεσθαι και του πολιτισμού, ένας επαναστοχασμός πάνω στη Ψυχή και τον Έρωτα προσφέρει ίσως μια άλλη θέαση του κόσμου «εκεί-έξω» μας και «εδώ-μέσα» μας.

Φωτεινή Τσαλίκογλου
από το βιβλίο της με τίτλο:
«Το μέλλον ανήκει στην έκπληξη»
34 σχόλια για την κρίση και ένα υστερόγραφο
εκδόσεις Καστανιώτη